Il-Pijunieri

Illum, ix-xena lokali fir-rigward ta’ djar għall-anzjani li jservu bħala “dar ’il bogħod mid-dar” tiftaħar b’numru ta’ binjiet u istituzzjonijiet li kważi jikkompetu bejniethom biex joffru servizzi ta’ kura kif ukoll post fejn l-anzjani jistgħu jqattgħu l-jum u l-lejl tagħhom, speċjalment dawk li minħabba ċirkustanzi differenti spiċċaw waħedhom u ma għadhomx kapaċi jgħixu fid-dar tagħhom. It-tixrid ta’ dawn id-djar madwar Malta jawgura tajjeb għall-kura li l-anzjani jeħtieġu hekk kif javvanzaw fl-età. U l-għażliet huma varjati ħafna, għax minbarra l-binja tradizzjonali organizzata bħala dar ta’ kura, hemm oħrajn li qed jimmiraw għal standard għoli ħafna, saħansitra fuq livell ta’ lukanda ta’ ħames stilel, filwaqt li oħrajn qed jibnu kumplessi ta’ appartamenti lussużi għal dawk li jistgħu jaffordjawhom.

Dan kollu, naturalment, huwa realtà relattivament riċenti u differenti ħafna minn kif kienet is-sitwazzjoni fil-passat reċenti, u aktar u aktar fil-passat imbiegħed. Jekk nidħlu fl-annali tal-istorja u mmorru lura ħafna fiż-żmien, insibu li ma kienx hemm postijiet fejn l-anzjani setgħu jsibu għajnuna u faraġ fix-xjuħija tagħhom. Il-biċċa l-kbira kellhom jiddependu fuqhom infushom jew, jekk kienu xxurtjati, kienu jsibu l-għajnuna tal-familja, qraba jew ġirien. Imbagħad, f’Malta dehret l-ewwel tip ta’ istituzzjoni ta’ kura: Ospizju mwaqqaf mill-Kavallieri ta’ San Ġwann fil-parti t’isfel tal-Belt Valletta. Din il-binja kienet isservi bħala sptar u wkoll bħala post fejn kienu jinġabru l-anzjani, ħafna drabi f’sodod maqsuma bejn tnejn jew tlieta, sakemm jasal iż-żmien tagħhom biex jiltaqgħu mal-Mulej.

Kellu jgħaddi ħafna żmien sakemm seħħ żvilupp ġdid li kellu jqiegħed il-pedamenti ta’ xejra ġdida fil-kura tal-anzjani: dik tad-Djar ta’ Kura organizzati. L-ewwel istituzzjoni li daħlet għal din il-missjoni kienet kongregazzjoni reliġjuża ta’ soru minn Franza. Bl-isem ta’ “Is-Sorijiet iż-Żgħar tal-Foqra”, din il-kongregazzjoni twaqqfet fil-Brittanja, Franza, minn Jeanne Jugan fl-1839, b’mod espliċitu bil-għan li tgħin lill-anzjani hekk kif javvanzaw fl-età. B’entużjażmu u viżjoni straordinarji, Jeanne Jugan tat lilha nnifisha biex taqdi lill-anzjani fil-bżonnijiet kbar tagħhom. Meta qalet lil ommha: “Alla jridi għalih innifsu, għal xogħol li għadu ma twaqqafx,” Jeanne telqet mid-dar tagħha fl-1817 biex tmur taħdem fi sptar f’Saint Servan. Ġurnata waħda, Jeanne daħħlet fid-dar tagħha mara anzjana li kienet għamja u abbandunata, u dan l-episodju kien il-bidu ta’ missjoni ġdida għal Jeanne, li eventwalment wasslet għat-twaqqif proprju tas-“Sorijiet iż-Żgħar tal-Foqra”.

Id-devozzjoni tagħha lejn din il-missjoni, flimkien mal-predikazzjoni tagħha li l-fqar huma Kristu nnifsu, u li għandna dejjem naraw li l-anzjani jkunu kuntenti, ġibdu l-attenzjoni ta’ tfajliet u nisa oħra. Ftit ftit, din il-mara qaddisa u mimlija enerġija sabet ruħha mdawra b’oħrajn li kienu jaqsmu l-fervur u ż-żelu tagħha. Hekk twieldet din il-Kongregazzjoni, l-ewwel waħda u pijuniera f’dan il-qasam tal-kura tal-anzjani. Il-Kongregazzjoni kompliet tikber matul is-snin, u llum hija stabbilita f’31 pajjiż mifruxa fuq ħames kontinenti.

Hawnhekk tajjeb li wieħed jinnota li Malta kienet waħda mill-ewwel pajjiżi li bbenefikat mill-preżenza tagħhom, meta wieħed iqis li waslu Malta fit-18 ta’ Frar tal-1878.

F’dawk iż-żminijiet bikrin, is-sorijiet pijunieri tal-Kongregazzjoni li ġew Malta stabbilew ruħhom f’dar modesta fil-Pietà, iżda r-rispons għall-isforzi tagħhom biex jgħinu lill-anzjani kien wieħed kbir ħafna u kellhom ifittxu post akbar. Kienu fortunati li setgħu jakkwistaw binja akbar fil-Ħamrun, f’Villa Blacas, ftit ’il bogħod minn Triq il-Kbira San Ġużepp u qrib il-Pjazza San Pawl, f’pożizzjoni ċentrali ħafna. Maż-żmien akkwistaw ukoll xi artijiet tal-madwar u rnexxielhom jibnu binja li servithom għal aktar minn mitt sena. Iżda ż-żmien u l-bżonnijiet ġabu magħhom il-ħtieġa ta’ żvilupp mill-ġdid tal-kumpless, u fis-sena 2000 il-Kongregazzjoni bdiet proġett ta’ rikostruzzjoni li ħa sitt snin biex tlesta. Il-kumpless il-ġdid u rinnovat illum jikkonsisti f’59 kamra singola, kollha mgħammra b’kamra tal-banju ensuite b’shower walk-in, toilet u sink, kif ukoll sistema ta’ sejħa għall-infermiera ma’ kull sodda. Hemm ukoll għaxar flatlettes indipendenti. Il-kunvent tas-sorijiet jinsab ukoll fi ħdan il-kumpless, li ġie inawgurat uffiċjalment fil-25 ta’ Ottubru 2006.

Id-Dar illum hija mmexxija mis-Sorijiet tal-komunità, li huma megħjuna minn staff ta’ 43 membru full-time li jieħdu ħsieb ir-Reception, l-Infermiera, il-Kċina, il-Laundry, il-Manutenzjoni, il-Housekeeping, l-Assistenza fil-Kura u l-Attivitajiet. Is-Sorijiet infushom ikunu disponibbli 24 siegħa kuljum. Hemm ukoll infermiera u carers matul il-jum, kif ukoll staff tal-lejl li jieħu ħsieb lir-residenti b’attenzjoni kbira. Is-Sorijiet ukoll jibqgħu dejjem disponibbli meta jkun hemm bżonn. It-tobba jżuru d-Dar regolarment u jissejħu kull meta jkun meħtieġ, filwaqt li kull kura medika tiġi ppreparata u mqassma mit-tim mediku tad-Dar. Fir-rigward tal-ikel, jiġu ppreparati dieti speċjali jekk dawn ikunu preskritti minn tabib. Id-Dar tipprovdi wkoll attivitajiet soċjali, u r-residenti huma mħeġġa jipparteċipaw f’dawn l-attivitajiet li jinkludu xogħol tal-idejn, konferenzi, lezzjonijiet tal-kompjuter, eżerċizzju fiżiku, ħarġiet, divertiment u avvenimenti soċjali. Hemm ukoll ħin organizzat għal mumenti ta’ kwiet u rilassament. Peress li d-Dar hija mmexxija minn komunità ta’ Sorijiet, il-qima reliġjuża tingħata l-importanza mistħoqqa, filwaqt li kull resident huwa assigurat il-libertà tal-qima tiegħu. Kappillan jaqdi lid-Dar kuljum u, minbarra li jqaddes il-Quddiesa, ikun disponibbli wkoll għal laqgħat personali.

Id-dħul fid-Dar isir permezz ta’ applikazzjoni lill-Madre Superjura, li flimkien mal-Kunsill tagħha tiddeċiedi dwar l-aċċettazzjoni tal-applikazzjoni. Fil-kriterji tad-dħul, is-Sorijiet iż-Żgħar tal-Foqra jimxu fl-ispirtu ta’ Santa Jeanne Jugan, il-Fundatriċi tagħhom, u jagħtu preferenza lill-anzjani bi dħul modest.